Theo luật sư, việc không mang theo bảo hiểm xe máy khi tham gia giao thông tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi xảy ra va chạm, tai nạn giao thông.
Người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy sẽ bị xử phạt nếu không mang bảo hiểm xe máy bắt buộc. Ảnh minh họa: Hải Danh
Khoản 1 Điều 56 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định: Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải đáp ứng các điều kiện về độ tuổi và sức khỏe theo quy định pháp luật, đồng thời sở hữu giấy phép lái xe còn hiệu lực, còn điểm và phù hợp với loại phương tiện đang điều khiển (trừ trường hợp người lái xe gắn máy theo quy định riêng).
Khi tham gia giao thông, người lái xe bắt buộc phải mang theo một số giấy tờ gồm: chứng nhận đăng ký xe (hoặc bản sao có chứng thực kèm giấy xác nhận của tổ chức tín dụng trong trường hợp xe đang thế chấp tại ngân hàng); giấy phép lái xe phù hợp với loại xe điều khiển; chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới theo quy định; cùng với chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
Tại điểm a, b khoản 2 Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP ngày 26.12.2024 quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ, trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe quy định:
2. Phạt tiền từ 200.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
a) Người điều khiển xe môtô, xe gắn máy, các loại xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy kinh doanh vận tải không mang theo chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới còn hiệu lực;
b) Người điều khiển xe môtô, xe gắn máy, các loại xe tương tự xe môtô và các loại xe tương tự xe gắn máy không có chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới còn hiệu lực.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Văn Nam (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng cần phân biệt rõ giữa hai hành vi vi phạm: không mang theo và không tham gia bảo hiểm.
“Không mang theo giấy chứng nhận bảo hiểm khi điều khiển phương tiện là hành vi vi phạm về nghĩa vụ xuất trình giấy tờ. Trong khi đó, không tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự là vi phạm về nghĩa vụ tham gia bảo hiểm bắt buộc. Cả hai hành vi đều bị xử phạt nhưng về bản chất và ý nghĩa pháp lý là khác nhau”, luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, quy định bắt buộc tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự không chỉ nhằm mục đích quản lý nhà nước mà còn bảo vệ chính người tham gia giao thông. Khi xảy ra tai nạn, bảo hiểm sẽ thay mặt chủ xe chi trả một phần hoặc toàn bộ thiệt hại đối với bên thứ ba theo hạn mức quy định, qua đó giảm gánh nặng tài chính cho người gây tai nạn.
Thực tế cho thấy, nhiều người dân vẫn có tâm lý đối phó, mua bảo hiểm cho có hoặc thậm chí không mua, cho rằng mức phạt thấp nên “không đáng lo”.
Tuy nhiên, luật sư Nguyễn Văn Nam cảnh báo đây là suy nghĩ tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. “Trong trường hợp xảy ra tai nạn giao thông gây thiệt hại về người và tài sản, nếu không có bảo hiểm, chủ xe sẽ phải tự bỏ tiền túi để bồi thường. Con số này có thể lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng, vượt xa mức xử phạt hành chính ban đầu”, luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.
Ngoài ra, việc không xuất trình được giấy chứng nhận bảo hiểm khi bị kiểm tra còn có thể phát sinh những tình huống pháp lý bất lợi, đặc biệt trong các vụ việc tai nạn cần xác định trách nhiệm bồi thường. Trong nhiều trường hợp, việc thiếu giấy tờ hợp lệ có thể khiến quá trình giải quyết bị kéo dài hoặc phát sinh tranh chấp.
Luật sư Nguyễn Văn Nam cho rằng, thay vì chỉ nhìn vào mức phạt, người dân cần nhận thức đầy đủ ý nghĩa của việc tham gia bảo hiểm bắt buộc. “Đây là cơ chế chia sẻ rủi ro trong xã hội. Khi mỗi người chấp hành nghiêm túc, không chỉ bảo vệ quyền lợi của chính mình mà còn góp phần bảo vệ cộng đồng”, luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.
