(Dân trí) – Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là chính sách bắt buộc, được ví như “lá chắn tài chính” giúp người gây tai nạn có khả năng bồi thường cho nạn nhân.
Nhưng khi nhận thức chưa đầy đủ, tấm thẻ bảo hiểm dễ trở thành món giấy tờ mua tạm cho xong cho đến khi tai nạn xảy ra.
Khi nhiều người chỉ mua bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự để đối phó
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, mỗi năm thị trường bảo hiểm ghi nhận hàng triệu hợp đồng bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới còn hiệu lực, riêng ô tô có tỷ lệ tham gia cao. Còn số lượng chủ xe máy tham gia bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự hiện nay vẫn ở mức thấp, dao động quanh con số 9% tại nhiều địa phương trong khi đây là phương tiện di chuyển phổ biến ở Việt Nam.
Doanh thu bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới trong năm 2025 đạt hàng nghìn tỷ đồng, với hàng nghìn vụ tai nạn được chi trả quyền lợi. Tuy nhiên, phía sau những con số tưởng chừng khả quan ấy, hiệu quả tuyên truyền vẫn là dấu hỏi.
Một buổi sáng đầu tuần, tại điểm đăng kiểm ô tô ở Hà Nội, anh Trần Văn M. được hỏi về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, chia sẻ: “Biết là bắt buộc nên tham gia thôi, chứ cũng không rõ cần dùng khi nào, cơ chế bồi thường ra sao”.
Câu trả lời ấy không hiếm gặp bởi với nhiều người, loại bảo hiểm này chỉ đơn giản là loại giấy tờ cần có để tránh bị cảnh sát giao thông xử phạt khi đi đường. Việc mua bảo hiểm đôi khi diễn ra vội vã ở tiệm bán lưu động ngoài vỉa hè, cây xăng – nơi người bán ghi nhanh thông tin, người mua nhận tờ giấy gấp gọn bỏ ví mà chưa từng đọc điều khoản.
Không ít chủ xe cơ giới đến khi tai nạn xảy ra mới cuống cuồng tìm hiểu quyền lợi. Có người không biết cần phải thông báo doanh nghiệp bảo hiểm càng sớm càng tốt, có người tự thỏa thuận bồi thường với nạn nhân vì nghĩ bảo hiểm cũng chẳng chi trả bao nhiêu.
Sự thiếu hiểu biết ấy phần nào bắt nguồn từ cách tuyên truyền còn nặng tính khẩu hiệu. Áp phích, băng rôn treo nhiều nhưng thông tin khô cứng, khó nhớ. Tờ rơi phát tay nhưng ít người đọc hết. Khi thông tin không đi vào lòng người, chính sách dù nhân văn đến đâu cũng khó phát huy hết giá trị.
Những chuyển động tích cực từ cách làm gần dân
Dẫu vậy, thực tế những năm gần đây cho thấy công tác tuyên truyền về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đã có nhiều thay đổi theo hướng thiết thực hơn. Tại một số địa phương, thay vì chỉ treo băng rôn, lực lượng chức năng phối hợp doanh nghiệp bảo hiểm tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề ngay tại trường học, khu dân cư, bến xe.
Ở đó, người dân được nghe những câu chuyện tai nạn có thật, được giải thích cụ thể từng tình huống bồi thường nên dễ hình dung.
Một cán bộ tuyên truyền chia sẻ: “Khi kể về một gia đình được bảo hiểm chi trả cả trăm triệu đồng sau tai nạn, người dân lắng nghe chăm chú khác hẳn so với việc đọc điều luật khô khan”.
Nhiều video ngắn mô phỏng tình huống va chạm, hướng dẫn quy trình yêu cầu bồi thường được lan tỏa trên mạng xã hội, thu hút hàng trăm nghìn lượt xem. Thông tin nhờ vậy trở nên trực quan, dễ hiểu hơn. Khi việc sử dụng bảo hiểm trở nên thuận tiện, nhận thức của người tham gia cũng dần thay đổi.
Khi nhận thức thay đổi, chính sách mới trọn vẹn ý nghĩa
Thách thức lớn nhất của cơ quan quản lý và doanh nghiệp bảo hiểm hiện nay là làm sao để mỗi chủ xe không chỉ mua bảo hiểm vì nghĩa vụ, mà còn hiểu đó là sự bảo vệ cho chính mình và cộng đồng. Muốn vậy, tuyên truyền cần đi từ trải nghiệm thật.
Những câu chuyện gặp tai nạn được chi trả kịp thời, những gia đình vượt qua khó khăn nhờ bảo hiểm đền bù cần được lan tỏa nhiều hơn. Khi người dân thấy lợi ích cụ thể, họ sẽ chủ động tìm hiểu thay vì tiếp nhận thụ động.
Bên cạnh đó, nội dung truyền thông cũng cần giản dị hóa. Thay vì thuật ngữ pháp lý phức tạp, thông tin nên được diễn giải bằng ngôn ngữ đời sống: Tai nạn xảy ra thì gọi ai, cần giấy tờ gì, bao lâu nhận tiền… Những điều thiết thực ấy mới là thứ người dân cần nhớ.
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới không ngăn được tai nạn xảy ra, nhưng giúp giảm bớt tổn thất sau tai nạn. Đó là tính nhân văn cốt lõi của chính sách. Một người chẳng may gây tai nạn giao thông nhưng không có khả năng bồi thường có thể đẩy cả hai gia đình vào khốn khó. Nhưng nếu có bảo hiểm đồng hành, gánh nặng tài chính sẽ được san sẻ, mâu thuẫn xã hội cũng được giảm thiểu.
Vì thế, tuyên truyền không chỉ để người dân biết quy định, mà để họ hiểu rằng tấm thẻ bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới không còn là giấy tờ mua cho đủ, mà là điểm tựa tinh thần nếu rủi ro xảy ra. Khi ấy, công tác tuyên truyền về ý nghĩa của bảo hiểm mới thực sự đạt hiệu quả.
